Het Leven van Qadi Iyad

Artikelen omtrent de Islamitische Geschiedenis
Avatar gebruiker
Ayasha
Forum Beheerder
Forum Beheerder
 
Berichten: 40318
Geregistreerd: do _13-_okt-_2005ah, 13-10-2005ad, 1:10 pm

Het Leven van Qadi Iyad

door Ayasha » vr _28-_feb-_2020ah, 28-2-2020ad, 8:15 pm

Titel: Het Leven van Qadi Iyad
Datum: Januari 2016
Onderwerp: Biografie

Alle rechten voorbehouden. Dit artikel mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, mits dit het volledige en oorspronkelijke artikel betreft, de openbaarmaking op een verantwoorde wijze gebeurt en de bron hierbij wordt vermeld.

De bronvermelding dient als volgt te geschieden:
“Ar-Risaalah Publicaties, “Het Leven van Qadi Iyad”, 2016”

Voor eventuele opmerkingen, vragen en/of verbeteringen verzoeken wij u vriendelijk contact met ons op te nemen via het onderstaande mailadres. Wij waarderen elke aanvulling en/of verbetering die de kwaliteit doet verbeteren en het verspreiden van gedegen Islamitische kennis bevordert.

Wij vragen Allah ﷻ om vergiffenis voor alle fouten die er mogen staan in deze publicatie en wij vragen Allah ﷻ ons te leiden naar het juiste pad. Alle zegening gaan uit naar onze profeet Mohammed ﷺ, al zijn volgelingen en zijn familie.

Copyright © Ar-Risaalah 2016

Den Haag | contact: [email protected] | http://www.ar-risaalah.nl
Indien er problemen zijn met inloggen, stuur een mailtje naar [email protected] onder vermelding van uw gebruikersnaam en emailadres waarmee u hebt aangemeld.

www.islamboeken.nl

Avatar gebruiker
Ayasha
Forum Beheerder
Forum Beheerder
 
Berichten: 40318
Geregistreerd: do _13-_okt-_2005ah, 13-10-2005ad, 1:10 pm

Re: Het Leven van Qadi Iyad

door Ayasha » vr _28-_feb-_2020ah, 28-2-2020ad, 8:20 pm

ﻢﻴﺣﺮﻟﺍ ﻦﻤﺣﺮﻟﺍ ﷲﺍ ﻢﺴﺑ

ﻥﻴﻌﻤﺠﺃ ﻪﺒﺤﺼ ﻭ ﻪﻟﺁ ﻰﻠﻋ ﻭ ﻥﻴﻠﺴﺭﻤﻟﺍ ﻑﺭﺸﺃ ﻰﻠﻋ ﻡﻼﺴﻟﺍﻭ ﺓﻼﺼﻟﺍﻭ ﻥﻴﻤﻟﺎﻌﻟﺍ ﺏﺭ ﷲ ﺩﻤﺤﻟﺍ ﺩﻌﺒ ﺂﻤﺍ


INTRODUCTIE

Dit artikel beschrijft in het kort het leven en de werken van Qadi Iyad ibn Musa. Deze grote Maliki geleerde wordt gezien als een autoriteit binnen de Maliki-rechtsschool. Zijn werken beschrijven niet alleen maar kwesties die te maken hebben met de Maliki-jurisprudentie. Hij heeft ook geschreven over het leven van de Profeet ﷺ en behandelde uitvoerig de ahadeeth die te maken hadden met het leven en de karaktereigenschappen van de Profeet ﷺ.

VOORWOORD

Qadi Iyad is een van de grootste geleerden die Marokko heeft gekend. Het is daarom belangrijk dat deze korte biografie beschikbaar gesteld wordt in het Nederlands. Het is tevens van groot belang dat de klassieke geleerden bekend worden gemaakt aan een Nederlands publiek. De inhoud van dit artikel is doorgenomen en gecontroleerd op accuraatheid. Naar het beste van mijn kennis geeft het een compleet en eerlijk beeld weer van zijn leven.

- Hassan Bouyazdouzen, docent Islamitische Universiteit Rotterdam
Indien er problemen zijn met inloggen, stuur een mailtje naar [email protected] onder vermelding van uw gebruikersnaam en emailadres waarmee u hebt aangemeld.

www.islamboeken.nl

Avatar gebruiker
Ayasha
Forum Beheerder
Forum Beheerder
 
Berichten: 40318
Geregistreerd: do _13-_okt-_2005ah, 13-10-2005ad, 1:10 pm

Re: Het Leven van Qadi Iyad

door Ayasha » vr _28-_feb-_2020ah, 28-2-2020ad, 8:26 pm

HET LEVEN VAN QADI IYAD

Zijn volledige naam is Abu al-Fadl Iyad ibn Amr ibn Musa Ibn `Iyad ibn Muhammad ibn Abdillah ibn Musa ibn `Iyad al-Yahsubi al- Sabti maar hij staat bekend in de islamitische literatuur als Qadi Iyad. Zijn geboorteplek is Ceuta, in het noorden van Marokko. In Sha’ban 476/ december 1083 werd hij geboren. Dit was precies 6 maanden nadat de Almoraviden de stad hadden overgenomen van de Almohaden. Yusuf ibn Tashfin maakte van de stad Ceuta de lanceerplek voor zijn overwinningen in Spanje waar de Moslims veel terrein verloren van de Christenen. Ceuta werd de tweede strategische uitvalsbasis voor de Almoraviden. De tweede uitvalsbasis was Almeria waar ook veel troepen waren gestationeerd. Zijn familie was van Arabische afkomst. Volgens de sterkste overleveringen kwamen zijn voorouders uit Qahtaan, Jemen. Toen zijn voorouders Jemen verlieten verbleven ze een tijd in Basta, Andalus, in de buurt van Granada. Vervolgens gingen zijn voorouders naar Qayrawan (Tunesië) en vanuit daar vestigden zij zich in Ceuta. De eerste grootvader waarover informatie beschikbaar was, is zijn overgrootvader. Zijn naam was ‘Amrun en hij was een prominente geleerde. Hij scheen over een perfecte kennis van de Quran te bezitten. Hij was degene die zijn familie van Fez naar Ceuta verhuisde. Hij kreeg een baan aangeboden van el Mansur ibn Abi ‘Amir (d. C1007). Door deze baan kwam de familie in de aristocratie van Ceuta terecht. Doordat hij uit een prominente familie kwam, was hij in staat om bij grote geleerden te studeren in de stad Ceuta. Eén van zijn docenten in Ceuta was Qadi Abu ‘Abd Allah Muhammed ibn Isa el Tamimi (d. H505/ C1111). Hij gaf hem de basiskennis die nodig was voor een religieuze opleiding. Dit is tevens ook de eerste docent die wordt opgenoemd in zijn werk Ikmaal el Mu’lim bi Fawaid Muslim. Abu ‘Abd Allah Muhammed ibn Isa el Tamimi kwam uit een wel gerespecteerde familie uit Fes, Marokko. Abu ‘Abd Allah el Tamimi is in Ceuta begonnen met het opdoen van kennis en is vervolgens drie keer naar Andalus gegaan om kennis op te doen. Hij heeft in Sevilla onder andere bij Abu Bakr ibn al Qasira adab [gedragsethiek] bestudeerd. Qadi Iyad heeft bij hem vele werken bestudeerd. Eén van de eerste werken die hij bestudeerde bij deze docent was de Muwatta van Imam Malik. Hij begint, zoals gebruikelijk in de islamitische traditie, met zijn overleveringsketen [sanad]:

Qadi Iyad heeft gehoord van de faqieh Abi ‘Abd Allah Mohammeden Farj Mawl ibn Talha, via Qadi Yunus ibn ‘Abd Allah, via Abi ‘Issa Yahya ben ‘Abd Allah, via de oom van zijn vader ‘Abid ‘Allah ibn Yahya ibn Yahya, via zijn vader Yahya [ibn Yahya el Laithy] via Imam Malik.

Vervolgens geeft hij 14 andere asanied om te demonstreren dat hij het werk meerdere malen heeft bestudeerd.

Tijdens het opgroeien profiteerde Qadi Iyad van geleerden van het voornoemde kaliber die heen en weer gingen van Andalus naar Marokko. Veel van deze geleerden kwamen via Ceuta naar Marokko. Qadi Iyad verliet de stad Ceuta maar twee keer in zijn leven. De eerste keer dat hij naar Andalus ging was hij al een gevorderde student. Hij wilde verschillende ijazat behalen zodat hij onafhankelijk les kon geven. De tweede keer dat hij naar Andalus ging was voor een positie als qaid (islamitische rechter) in de stad Granada. De Almoravidische Emir Ali ibn Tashufun bekostigde de eerste religieuze reis van Qadi Iyad naar Andalus toen hij rond de dertig jaar was. Dit was een gebruikelijke reis voor mensen die een rechterlijke en/of een hogere religieuze positie zochten. Wat Qadi Iyad uniek maakte is dat een dergelijke reis normaal richting het oosten werd gehouden in combinatie met een bezoek aan Mekka tijdens de Hajj. Het oosten stond bekend als de plek van kennis en in dit opzicht is de reis die Qadi Iyad maakte uniek. Deze uitzonderlijke reis kan gezien worden in een grotere historische context. Het benadrukt de onafhankelijke positie die Noord-Afrika innam richting het oosten, zowel in religieuze als politieke structuur. Andalus was voornamelijk aantrekkelijk omdat het bekend stond als een Ismailitisch/Fatimidisch [Shi’itisch] vrij territorium. De Andalusiërs vochten een proxyoorlog met de Fatamiden. Dit deden ze in samenwerking met verschillende Amazigh-bondgenoten in het midden en noorden van Marokko in de 10e en 11e eeuw. Via dit bondgenootschap bleef de Maghrib vrij van het Shi’itisch gedachtegoed. De reis van Qadi Iyad wordt gezien als het historisch beginpunt van de uitwisselingen van islamitische kennis, artistieke traditie en het intellectuele gedachtegoed vanuit Andalus naar de grote steden in Marokko. In de praktijk betekende dit dat de wetenschap van de Maliki-jurisprudentie, zoals die werd begrepen in Andalus vanuit Cordoba, Sevilla en Granada via Ceuta naar Fez en Marrakesh kwam.

In 1113 en 1114 bezocht Qadi Iyad Andalus en begon zijn reis naar kennis. Eerst bezocht hij Cordoba en daarna Murcia, Almeria en Granada. In Cordoba begon hij met zijn vervolgstudie en bezocht hij Ibn ‘Atab, Ibn ‘Arabi en heeft hij ook bij de opa van Ibn Rushd, Ibn Rushd el Jad (d. 1126), mogen studeren. Bij Ibn Rushd heeft hij “vaak gezeten” en “veel geleerd”. Zo heeft hij Al Muqadimaat el Mumahidaat li Bayan wa Tahseel bij hem gestudeerd en ook zijn Sharh [uitleg] op de Mudawanna van Imam Sahnun genaamd El Muqaddimaat. Tevens heeft hij bij Ibn Rushd het bekende werk genaamd Aqidah Tahawiyah van Imam Abu Ja’far al Tahawi bestudeerd. Vervolgens ging hij naar Murcia waar hij de Hafidh van die tijd bezocht genaamd Abu ‘Ali Assadafi (d. 1114) bij wie hij Sahih Bukhari en Sahih Muslim heeft mogen bestuderen. Hij ontving van hem verschillende ijazaat. Ook van de bekende Ibn el Hajj (d. 1134) kreeg hij een ijaza. Tevens heeft Qadi Iyad bij Ibn Hamdin (d.1114) kennis mogen opdoen. Nadat hij bij deze docenten had gestudeerd ging hij terug naar Ceuta en deed hij mee met de publieke discussies die werden gehouden tussen geleerden over het boek van Imam Sahnun de Mudawanna. Dit was de traditie in Marokko en Andalus om via deze manier te bepalen of iemand klaar was voor de positie in het religieuze apparaat van de staat. Het is belangrijk om te onthouden dat de Mudawanna een boek is voor gevorderden waarin, oppervlakkig gezien, verschillende meningen staan met betrekking tot de Maliki-jurisprudentie. Zonder gegronde kennis van de Maliki rechtsschool is het vrijwel onmogelijk om het boek correct te interpreteren en een correct religieus oordeel te extrapoleren.

Qadi Iyad werd in 1121 tot rechter benoemd van de stad Ceuta en vervulde deze positie tot 1136 (en nog een keer van 1145 tot 1148). Het meeste wat bekend is van zijn werk, dat is opgeschreven door zijn zoon, komt uit deze periode. In 1136 werd Qadi Iyad benoemt tot rechter in de stad Granada waar hij een groot welkom kreeg van de plaatselijke bevolking. In verschillende overleveringen wordt er geschreven dat toen Qadi Iyad naar Andalus terugging er meer dan 200 geleerden hem wilden zien en ontmoeten. Zijn aankomst trok meer bezoekers dan de kroning van de Sultan van Granada. Echter, na een klein jaar werd hij door de Emir Tashufin ibn Ali van zijn plek gehaald en moest hij zijn post in Granada verlaten. Volgens de Emir was de censuur die Qadi Iyad toepaste te substantieel. Maar na een tijdje viel hij weer in goede zinnen bij de staat en werd hij wederom als rechter ingesteld in de stad Ceuta tijdens het bewind van Emir Ibrahim ibn Tashufin. Tijdens zijn positie als rechter in Ceuta kwamen de Almohaden in opstand tegen de Almoraviden. Al snel was het een chaos met betrekking tot welke stad wie erkende als Emir. Ceuta werd al snel overgenomen door Yahya ibn Abi Bakr el Sahrawi die zo snel mogelijk Algeciras wilde bereiken. Al snel kwamen de troepen van de Almohadisch leider ‘Abd el Mu’min bij de poorten van Ceuta. Qadi Iyad stond aan de verkeerde kant van de geschiedenis en werd gevangengenomen en gedeporteerd naar Marrakesh.
Indien er problemen zijn met inloggen, stuur een mailtje naar [email protected] onder vermelding van uw gebruikersnaam en emailadres waarmee u hebt aangemeld.

www.islamboeken.nl

Avatar gebruiker
Ayasha
Forum Beheerder
Forum Beheerder
 
Berichten: 40318
Geregistreerd: do _13-_okt-_2005ah, 13-10-2005ad, 1:10 pm

Re: Het Leven van Qadi Iyad

door Ayasha » vr _28-_feb-_2020ah, 28-2-2020ad, 8:32 pm

WERKEN VAN QADI IYAD

Qadi Iyad heeft een groot aantal werken geschreven zoals een biografisch woordenboek, een verzameling nawazil en boeken over fiqh. Zijn biografische werken waren een primeur in Noord-Afrika. Deze biografische boeken beschreven in detail de stambomen en genealogieën van docenten, studenten, teksten en hadith overleveraars. De nawazil zijn een verzameling vragen en opinies.1

Het bestaat in feite uit een correspondentie tussen verschillende Qadis en hun attitudes en juridische strategieën tegenover huidige nieuwe kwesties. Zijn bekendste werk heet Tartib el Madarik wa Taqrib el Masalik li Ma’rifat A’lam Madhhab Malik en behandelt de geschiedenis, ontwikkeling en de karaktereigenschappen van Maliki school van jurisprudentie. Het houdt zich niet alleen bezig met Andalus en Marokko maar ook de vroegere aanwezigheid van de scholen in Medina, Irak en Egypte. Het boek begint met een kort pleidooi voor de school en de methode (Usul el Madhhab) gevolgd door een korte biografie van Imam Malik ibn Anas. Vervolgens presenteert hij de Maliki juristen in chronologische volgorde en geografische volgorde en geeft hij gepast commentaar op hun werken, karaktereigenschappen en afkomst. Een ander biografisch werk van Qadi Iyad genaamd el Ghunya beschrijft zijn tijdsgenoten met speciale aandacht voor zijn docenten en van wie hij ijazat heeft gekregen. Een ander werk van Qadi Iyad is verzameld door zijn zoon. Het boek, genaamd Madhahib el Hukkam fi Nawazil el Ahkam, is een verzameling nawazil die niet zo bekend werd als zijn andere werken maar wel een unieke indruk geeft van de discussies die er plaats vonden tussen verschillende Maliki juristen. Het laat ook zien hoe Qadi Iyad correspondeerde met Ibn Rushd en Ibn Hamdin. Deze uitwisselingen laten praktisch zien hoe de kennis van Andalus naar Marokko stroomde.

Een ander populair boek is zijn Kitab Al Shifa bi Ta’reef Huquuq el Mustafa. In de introductie schrijft Qadi Iyad waarom hij het boek schreef. Het legt uit dat er behoefte was aan een historisch correct beeld van de Profeet ﷺ en dat er vele mythische verhalen de ronde deden die op onwaarheden waren gebaseerd. Het boek had dus als doel het nobele karakter van de Profeet zo accuraat mogelijk te beschrijven. Dit boek is zo populair dat er vele verschillende manuscripten beschikbaar zijn verspreid over de islamitische wereld en die manuscripten zijn voorzien van commentaar.

Dit is vrij uniek omdat de geografische verspreiding van de manuscripten getuigt van zijn populariteit. Het boek behandelt het leven van de Profeet ﷺ en zijn karakter, verhoogde status en wonderen geassocieerd met zijn ﷺ Profeetschap. Tevens is het een didactisch boek en legt het uit hoe je voor de Profeet ﷺ het beste een smeekbede kan uitspreken. Er zitten ook gedeeltes in over de oordelen wat betreft het beledigen van de Profeet ﷺ. Het boek kwam in dezelfde periode als de opkomst van het Sharifisme. Het Sharifisme kwam op tijdens de Amazigh – dynastieën die Marokko kende in 11e en 12e eeuw. Er werd een grote nadruk gelegd op afstammelingen van de Profeet ﷺ en het boek van Qadi Iyad beschreef de familie van de Profeet ﷺ met veel lof.

Verder heeft Qadi Iyad ook twee boeken met betrekking tot hadith geschreven. Deze boeken behandelen en becommentariëren verschillende ahadith. Het eerste boek heet Ikmaal el M’ulim bi Fawa’d Muslim en het andere boek heet Mashariq el Anwar ala Shahi al Athaar. Hij heeft ook een boek geschreven over hadith-terminologie waarin hij verschillende specifieke concepten uitlegt met betrekking tot de hadith wetenschap. De naam van dit boek is el Ilma’ ila Ma’rifat Usul el Riwaya wa Taqyid el Sama’. Hij heeft ook een uitgebreid commentaar geschreven op de Mudawanna van Imam Sahnun genaamd El Tanbihat el Mustanbata‘Ala’l Kutub el Mudawana al Mukhtalifa (5 volumes). Dit boek is bekend binnen de Maliki rechtsschool als de Moeder der Boeken. Qadi Iyad heeft ook verschillende boeken over het recht geschreven. Hij was ook een dichter en verschillende gedichten zijn tot de dag van vandaag beschikbaar.



voetnoot:

1Zo zijn er de Nawazil ahl al-Qurtuba. Dit zijn een serie vragen van de bevolking [in dit geval Cordoba] aan de geleerden waarin ze specifiek advies vragen voor zaken die nieuw en ongekend zijn. Er bestaat geen juridisch Islamitisch precedent voor een specifieke situatie. Een ander bekend werk in deze traditie is dat van Ahmad al-Wanshirisi en zijn boek dat bestaat uit twaalf volumes; al-Miyar al-mughrib an fatawa ulama Ifriqiya wa al-Andalus wa al-Maghrib.
Indien er problemen zijn met inloggen, stuur een mailtje naar [email protected] onder vermelding van uw gebruikersnaam en emailadres waarmee u hebt aangemeld.

www.islamboeken.nl

Avatar gebruiker
Ayasha
Forum Beheerder
Forum Beheerder
 
Berichten: 40318
Geregistreerd: do _13-_okt-_2005ah, 13-10-2005ad, 1:10 pm

Re: Het Leven van Qadi Iyad

door Ayasha » vr _28-_feb-_2020ah, 28-2-2020ad, 8:34 pm

VERSCHILLENDE OVERLEVERINGEN

Volgens twee oosterse biografen van Qadi Iyad, Ibn el ‘Imad (d.1679) en El Sha’rani (d. 1565), was het Qadi Iyad die opriep tot het verbranden van het boek van Imam Al Ghazali genaamd Ihya ‘Ulum El Din. Echter is het bekend dat Qadi Iyad heeft gezegd dat Ali ibn Youssef ibn Rashun de opdracht heeft gegeven. Deze claim door deze twee biografen is enorm zwak omdat het niet eerder voorkomt in andere Westerse en Islamitische bronnen. Het is waarschijnlijk een afspiegeling van de anti-Maliki Almohaden tegen pro-Maliki Almoraviden die Qadi Iyad in een slecht daglicht wilden zetten. Deze atmosfeer van aversie richting Qadi Iyad zien we ook terug in zijn biografie genaamd El Ta’rif bi’l Qadi Iyad geschreven door zijn zoon Muhammed ibn Iyad. Zijn zoon worstelde met het politieke klimaat dat een grote hoeveelheid wrok tegen zijn vader had en de biografie die hij begon te schrijven. Aan de ene kant kon hij niet te positief over zijn vader zijn en aan de andere kant voelde hij zich verplicht om de werken en gedachtes van zijn vader correct weer te geven. Volgens zijn zoon overleed hij in een militaire campagne met de Almohaden. Dat is enorm opmerkelijk omdat hij juist door deze dynastie gevangen werd genomen.

Ibn Khaldun (d. 1406) schrijft dat Qadi Iyad overleden is in de provincie van Tadla, een regio in het noorden van Marokko, waar hij als banneling een rechter was in een klein dorpje. Een andere biograaf, el Bunnahi (d. 1397) beschrijft dat Qadi Iyad is gewurgd door de Alhomadische Emir. Ibn Farhun (d. 1397) schrijft dat hij werd vergiftigd door een Joods iemand. Andere overleveringen beschrijven dat hij werd vermoord door de orders van Mahdi ibn Tumart omdat hij blijkbaar in het geheim een Jood was. Een absurde claim omdat Mahdi ibn Tumart stierf voordat Qadi Iyad stierf. Volgens één overlevering is Qadi Iyad geëxecuteerd door middel van een speer in zijn lichaam en vervolgens opengesneden. De onenigheden met de staat zijn waarschijnlijk de aanleiding geweest voor deze executie. Het is treurig om te lezen dat een geleerde van dit kaliber uiteindelijk vermoord is door de aanhangers van ibn Tumart. Dit is tevens de sterkste en bekendste overlevering. Qadi Iyad ligt begraven in Marrakesh en is één van de 7 beschermheren van de stad. Zijn tombe is bij één van de grote poorten, genaamd Bab Ailen.
Indien er problemen zijn met inloggen, stuur een mailtje naar [email protected] onder vermelding van uw gebruikersnaam en emailadres waarmee u hebt aangemeld.

www.islamboeken.nl

Avatar gebruiker
Ayasha
Forum Beheerder
Forum Beheerder
 
Berichten: 40318
Geregistreerd: do _13-_okt-_2005ah, 13-10-2005ad, 1:10 pm

Re: Het Leven van Qadi Iyad

door Ayasha » vr _28-_feb-_2020ah, 28-2-2020ad, 8:35 pm

Geciteerde werken

Arabi, Oussama, Powers, David & Susan Spectorsky. Islamic Legal Thought: A Compendium of
Muslim Jurists. Leiden: Brill, 2005.

Abu ‘Abbaas Ahmad ibn Muhammed [Qabab Al Fassi]. Sharh I’laam Bi Hudud Qawa’id el Islam lil Qadi ‘Iyaad. Rabat: Arrabita Al Muhammadiya lil ‘Ulema, 2014.

Brockopp, Jonathan E. Early Mālikī Law: Ibn ʻAbd Al-Ḥakam and His Major Compendium of
Jurisprudence: Volume 14 van Studies in Islamic Law and Society. Leiden: Brill, 2000. Delfina
Serrano, "Claim or complaint?" Taken from Ibn Hazm of Cordoba: The Life and Works of a Controversial Thinker, pg. 200. Eds. Camilla Adang, Maribel Fierro and Sabine Schmidtke. Volume 103 of Handbook of Oriental Studies. Section 1 The Near and Middle East. Leiden: Brill Publishers, 2012.

J. F. P. Hopkins, Nehemia Levtzion. Corpus of Early Arabic Sources for West African History. New
York City: Markus Wiener Publishers, 2000.

C. Adang, M. Fierro, S. Schmidtke. Ibn Ḥazm of Cordoba: The Life and Works of a Controversial
Thinker. Leiden: Brill, 2000.

Qadi Iyad ibn Musa, ed: Muhammed Isma’il. Ikmaal el Mu’lim bi Fawa’id Muslim. (9 Volumes) Libanon: Dar Al Kotob Al Ilmiyah, 2006.
Indien er problemen zijn met inloggen, stuur een mailtje naar [email protected] onder vermelding van uw gebruikersnaam en emailadres waarmee u hebt aangemeld.

www.islamboeken.nl

Avatar gebruiker
Ayasha
Forum Beheerder
Forum Beheerder
 
Berichten: 40318
Geregistreerd: do _13-_okt-_2005ah, 13-10-2005ad, 1:10 pm

Re: Het Leven van Qadi Iyad

door Ayasha » vr _28-_feb-_2020ah, 28-2-2020ad, 9:19 pm

رانلا باذع انق و انبونذ انل رفغاف انماء آننإ آَنبر


Afbeelding

Copyright © Ar-Risaalah 2016
Indien er problemen zijn met inloggen, stuur een mailtje naar [email protected] onder vermelding van uw gebruikersnaam en emailadres waarmee u hebt aangemeld.

www.islamboeken.nl


Keer terug naar Islamitische Geschiedenis

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 2 gasten